Dinsdagavond Suzdal afgesloten met een frisse avondwandeling,  beetje proviand gekocht  voor de treinreis en een groot blik Russisch bier. Vanavond spelen de Rode Duivels en ga er een rustige avond van maken, pintje en voetbal luisteren op de internet-radio.    Midden tweede helft wil ik het lege blik naar de keuken brengen en bots ik op een knappe jongedame die me aanspreekt in vloeiend Engels : “hello, my name is Marina”.   Ze bestaat dus toch.  Marina werkt voor een lokaal reisagentschap en was een tweetal dagen op stap met een groep toeristen in de omliggende steden.   Vriendelijke dame, vlotte babbel en zeer benieuwd of naar wens is in de B&B.   Vrij snel kwam naar boven dat Irina zich zorgen maakte over mijn ontmoeting met “Boris”, ze had schrik dat ik zijn toestand zou melden aan het agentschap in Nederland en dat ze de samenwerking zouden stopzetten.   Wel, ze kan op haar twee oren slapen, ik ben daar  2 dagen verwend door een sterke madame die met een alcoholieker in huis duidelijk probeert de eindjes aan mekaar te knopen.

Na het voetbal nog uurtje of 2 geslapen en om 1h00 kwam Vladimir mij terug oppikken.   Wij dus terug door de bossen, langs de frituren , de A12 af richting Vladimir.   Dit keer zonder putten want er was geen verkeer en Vladimir gebruikte de drie rijstroken om netjes langs de putten heen te laveren.   Bij het afscheid wou ik toch wel weten hoe Vladimir echt heette en je houdt het niet voor mogelijk, na de nodige gebaren bleek de man ook écht Vladimir te heten …   Zo kwam ook aan dit sprookje, midden in de Russische nacht, een goed einde.

Om 2h30 reed de trein stapvoets het station binnen en bleek ik de enige passagier te zijn die opstapte in Vladimir.   Ik werd vriendelijk naar mijn coupé begeleidt door een Chinese jongeman.  Inderdaad Chinees en niet Russisch.   Ik heb twee dagen geleden de romantiek van trein 2 bezongen, wel ik zal nog eens moeten terug komen om op trein 2 te zitten.   Ik zit uiteindelijk op trein 4, de Chinese variant die rechtstreeks naar Peking rijdt. Verder is deze natuurlijk net zo heroïsch als de nummer 2.    Trein 4 betekent Chinese wagons en Chinees personeel maar wel een Russische restaurant-wagon.   De restaurant-wagon gaat mee met het land wat doorkruist wordt, straks wordt er dus een Mongools restaurant aangekoppeld en nog later een Chinees.   Deze restaurant-wagon wordt gerund door een Russische dame, Galina en haar 2 knechten Vladimir en Alek.   Knechten is duidelijk het juiste woord, slaafjes zou net overdreven zijn …

Ik had het in Suzdal nog over Wifi op de trein maar daar zijn we hier bijlange nog niet aan toe.   Dit is duidelijk wat anders dan de trein van Brussel naar De Panne.    Stokoude wagons, tochtende ramen, gezellig groezelig (alhoewel), beetje de geur van een Chinees restaurant, van die toiletten met een pedaal (pedal to the metal en alles op de sporen) … kortom ik heb er om gevraagd en ik heb het gekregen.  Aan het begin van iedere wagon staat een grote kolenkachel, die wordt gebruikt om de wagon warm te stoken, om de samovar (soort waterkoker) te verwarmen en als fornuis waarop de Chinese stewards hun potje koken (vandaar die geur dus).   De samovar kan vrij gebruikt worden door de reizigers : thee of koffie maken, noedels koken, …

De trein zelf voldoet dus aan mijn verwachtingen.   De passagiers op de trein, of moet ik zeggen het ontbreken van passagiers, zijn dan weer een verrassing.   De trein heeft 11 Chinese wagons, één Russische restaurant-wagon en helemaal achteraan één Russische wagon.   Na een paar uur blijken er op de eerste 11 wagons slechts 9 passagiers te zitten, allemaal toeristen : 2 Australiërs, 1 Nieuw Zeelander, 4 Engelsen, 1 Chinese jongedame en ikzelf dus.   Ik zit op wagon 7 en heb de hele wagon en dus ook 2 stewards voor mezelf.  De laatste wagon is wel behoorlijk bezet, met daar dan enkel Russisch personeel en Russische passagiers.   Bij iedere stop zie je daar ook volop beweging van in- en uitstappende passagiers.   Op de eerste 11 wagons is echter sedert Vladimir niemand meer ingestapt.   De twee delen van de trein zijn ook strikt gescheiden, de Russen worden door Galina amper geduld in haar restaurant-wagon (and it sure is her restaurant) maar mogen niet verder naar voor in de trein.  Wij, de toeristen, mogen dan weer niet verder naar achteren.  Bizar en niet echt wat ik verwacht had, maar wel “comfortabel” om de coupé voor jezelf te hebben.   De negen toeristen vormen op zich een gezellige groep en de babbels in het café van Galina zijn best leuk.   Voordeel is ook dat mijn voorraad Dafalgan nog onaangeroerd is, ik had me voorbereid op de nodige wodka met de Russen, maar na één week Rusland heb ik nog geen Wodka aangeraakt.  Benieuwd of dit na Irkutsk gaat veranderen.
Eén van de 9 passagiers is Roy.   Roy is 84, afkomstig uit Manchester (City-fan) en samen met een veel jongere vriend (64) op stap richting Peking.  Na Peking vliegt de vriend terug naar Engeland en gaat Roy met de trein door naar Shanghai van waar hij naar Thailand vliegt.   Na een maandje Thailand vliegt hij met zijn Thaise bruid terug naar Engeland om te trouwen.   De bruid is 54 jaar.  Hij voegt er zelf aan toe dat hij nog alles goed ziet en nog al zijn tanden heeft …
Ik vermoed dat het beperkte aantal passagiers typisch is voor deze trein en deze route.   In bijna ieder station kruisen we wel een andere lange-afstandstrein, ook de nummer 2 naar Vladivostok, en die zitten telkens wel behoorlijk vol.  Volgens Galina zit deze trein in de zomer vol met toeristen maar is het nu al te koud of om het met haar woorden te zeggen : ‘now a little people, in summer bigga people”.
Passagiers of niet, ieder wagon heeft 2 begeleiders, een soort stewards.   Op de eerste 6 wagons zit gewoon niemand maar toch zitten ook daar stewards op.   De stewards slapen om beurten en ééntje is dus altijd van dienst.   Ze zorgen dat er kolen op de kachel zijn, dat er water in de samovar is, ze sluiten je coupé af als je bij Galina wil langs gaan, doen iets wat op poetsen lijkt en ze zoeken naar een paperclip om je eReader te resetten, dat allemaal zonder ook maar een ogenblik op te kijken van hun smartphone (foto hierboven is mijn persoonlijke steward op wagon 7).

Woensdagmorgen weigerde mijn eReader plots alle dienst en dat was wel even paniekeren.   Daar zat ik dan, 3 dagen trein in het vooruitzicht en niks om te lezen behalve mijn reisgids die ik al twee keer gelezen had …   Er zit maar één knop op dat ding, dus daar kan je een keer kort op drukken, een keer lang op drukken, een combinatie van beide proberen maar dan houdt het op.   Ook de paperclip van mijn Chinese vrienden kreeg het ding niet in gang.    De oorzaak kan dus alleen maar bij de KGB gezocht worden.  Ik had de avond voordien een boek van Michaël Chodorkovski en Anna Politovskaya gedownload, de eerste heeft Putin 7 jaar opgesloten en tweede heeft hij (naar alle waarschijnlijkheid) laten vermoorden, op zijn verjaardag trouwens.   De KGB zal dus mijn eReader wel gesaboteerd hebben.
Om mijn colère te verwerken ben ik dan maar uitgebreid gaan ontbijten in de restaurant-wagon.   Galina maakte duidelijk dat ze ‘bread and butter and cheese and eggs’ in de aanbieding had.   Toen ik ‘eggs and  bread’ vroeg kreeg ik gelijk de volle laag.   Blijkbaar kan ik na al die jaren IT nog steeds niet overweg met de operator ‘and’.   Ik moest dus alles nemen of niks, logisch er stond ook nergens een ‘or’ in haar zin, gelukkig maar anders waren we waarschijnlijk nog aan het discussiëren (weet je nog Jürgen).   Intussen is het ijs echter gebroken en ben ik goeie vriendjes geworden met Galina.
Dat laatste kan niet gezegd worden van Alek.   Galina is een heel gezellige dame maar ze maakt meer dan duidelijk wie de baas is, wij zijn dan wel haar klanten maar daar is ook alles mee gezegd, zij bepaalt wanneer er besteld wordt, wanneer er afgerekend wordt, wat er gegeten kan worden en vooral tegen wie ze wel of niet vriendelijk is.   Ze zijn dus met drie om het restaurant/café uit te baten voor 9 passagiers en een occasionele Rus uit de laatste wagon.   Om dat efficiënt te regelen is er een duidelijke taakverdeling : Galina is de baas, Vladimir zit aan de tafel van Galina en Alek doet de rest.   Als alle klanten bedient zijn, als er kolen op de kachel zijn, als alle vaat is gewassen en Galina tevreden lijkt dan mag Alek ook gaan zitten, maar dan wel alleen aan een aparte tafel.   Kortom Alek is den duts van de drie, hij wordt permanent uitgelachen door de andere twee en Galina maakt aan iedere klant duidelijk wat ze van Alek vindt (vinger tegen het voorhoofd).  Ik vermoed dat Alek uit Barcelona komt. Hij mag dan geen Spaans spreken en hij heeft geen broer die Manuel heet, maar dit restaurant kan zonder problemen de vergelijking met Fawlty Towers doorstaan. Het ontbijt zelf was trouwens schitterend en wonder boven wonder na het ontbijt deed mijn eReader het plots wel.  Zou Galina connecties hebben bij de KGB ?

Eigenlijk heb ik nog niet zo heel veel gelezen.   Wat doe je dan wel als je 72 uren op een trein zit : door het raam staren, beetje lezen, 10 minuten uitstappen als de trein stopt, eten maken (aiki noedels), dutje doen, babbeltje slaan met de andere passagiers, foto’s maken, bij Galina koffie gaan drinken, ‘dank u’ leren zeggen in het Chinees, muziek luisteren …   en vooral één ding te gelijk en zonder te haasten.   Muziek luisteren dus en niet muziek luisteren, lezen en honderd andere dingen tegelijk.  Doodgewoon genieten van één ding tegelijk doen en dat tot ik er absoluut geen zin meer in heb.   Simpel maar wel super en ondertussen passeert de wereld langs het venstertje.   Moet je daarvoor op een trein zitten ?   Natuurlijk niet, maar het helpt wel, je kan niet weg, er is niks anders te doen en je hoeft je dus ook niet schuldig te voelen als je een uur wezenloos door een venster zit te staren.  De eindeloze kilometers en het verschuiven van tijd en licht zorgen voor een soort traagheid, een zekere eindeloosheid en een soort Russische blues waarbij niks moet.

Ik bespaar jullie de namen van alle stopplaatsen, maar samengevat zijn we 4.562 km vol naar het Oosten gespoord om dan in de buurt van Krasnojarsk naar het Zuiden af te buigen en op 5.185 km af te klokken in Irkutsk.   Dat is maar liefst 5 tijdszones verder dan in Moskou.   Dat laatste zorgt voor een heel bizar effect, de jetlag (trainlag dus eigenlijk) bouwt zich immers geleidelijk op en wordt versterkt door het feit dat in de trein alles op Moskou-tijd gebeurt.   Alle treinen in Rusland (in totaal 9 tijdszones) rijden op Moskou-tijd, de klokken in alle stations geven altijd de Moskou-tijd aan.   Na drie dagen treinen werd het dan ook 13h30 al donker.    Ik ben in Irkutsk uitgestapt op zaterdag om 2h30 met een opkomende zon maar zodra je het station buiten stapt wordt het plots 7h30.

Na ongeveer 1.700 km rijd je door het Oeral-gebergte en een kleine 100 km verder stopt de trein in Jekaterienenburg, de hoofdstad van de Oeral.   Ik heb niks gezien van de Oeral want we zijn daar midden in de nacht doorgereden. Blijkbaar stelt het niet zo heel veel voor als gebergte met “toppen” tot 500 m.   Jekaterienenburg is vooral gekend als de stad waar de laatste tsaar en zijn familie in 1920 door de Bolsjewieken zijn vermoord.   Net voor Jekaterienenburg ligt de grens tussen Europa en Azië.   Na 2.102 km wordt dan Siberië bereikt.   De landschappen zijn de eerste 4.000 km mooi maar behoorlijk eentonig : berken , dennen, berken, dennen, grasland, moeras, meer berken, … in een volstrekt vlak landschap.     Dat eentonige landschap draagt dan weer bij tot het hierboven beschreven gevoel, je kan gerust een uurtje slapen, je hebt dan een paar miljoen berken gemist maar er komen er nog ettelijke miljoenen.   30% van alle bomen in de wereld staan in dit stuk Siberië.  Na ongeveer 4.000 km wordt het landschap een beetje heuvelachtig en dus ook gevarieerder.   De eerste 4.000 km hadden we vrij grijs weer, daarna kwam eindelijk de zon piepen.

De dorpjes en kleine steden die we doorkruisen stralen een enorme tristesse uit : grijs, bouwvallig, slijk, vuil, afval, troosteloos …  Echt deprimerend, je zou voor minder aan de wodka gaan.   Inmijn studententijd heb ik het boek ‘De geverfde vogel’ van Jerzy Koscynski gelezen, ik herinner me het verhaal maar half meer, maar op een of andere manier herinner ik me nu wel de sfeer die daarin opgebouwd wordt. Datzelfde gevoel en dezelfde beelden zie ik hier voorbijkomen.   Toch eens herlezen als ik thuis ben.   In de grotere steden vallen de enorme, bouwvallige Sovjet-woonkazernes op maar zie je daarnaast toch ook vrij veel nieuwbouw.   Die grotere steden zijn ook de haltes van de trein. Een stop duurt 15 tot 30 minuten en dus kan je wel wat gaan rondkijken in de stationsbuurt, ook dat is meestal ook geen prettig zicht.  Veel daklozen en vooral veel mensen die onwaarschijnlijk dronken zijn, maar dan dronken op een manier die ik bij ons nog niet vaak gezien heb.   Die ogen staan compleet leeg en hol, blik op oneindig, magere en uitgeteerde gezichten..  Het effect van slechte wodka ?

Het was fantastisch om door Siberië te sporen maar ik ben niet echt vragende partij om hier te komen wonen.  Nu ja, de meeste mensen hier waren ook geen vragende partij, die hebben ze ook zonder meer op de trein gezet.   Misschien beetje snel en eenzijdig oordeel maar dat is mijn beeld, gevormd van op een trein.   Misschien moet ik volgend jaar nog eens terug komen met de wagen, dan heb ik wat meer tijd om mensen te ontmoeten in die dorpjes.   (Grapje Bie)

Vorige pagina
Eastbound
Volgende pagina